De Europese Commissie heeft gisteren de kaarten op tafel gelegd voor de komende jaren. Het voorstel voor het nieuwe meerjarige financieel kader (MFK) voor de periode 2028 tot en met 2034 is gigantisch: bijna €1.984 miljard. Dit is niet zomaar een cijfer; het is de hoogste EU-begroting ooit gepresenteerd. Voor ons in Nederland betekent dit dat Brussel jaarlijks gemiddeld €286 miljard wil uitgeven. Ter vergelijking: dat is ongeveer tweederde van de totale Nederlandse rijksbegroting.
Het gaat hier om het kernbudget, exclusief noodreserves. In procenten uitgedrukt komt dit neer op 1,26% van het Bruto Nationaal Inkomen (BNI) van de hele Unie. Maar wacht even, want de discussie draait niet alleen om uitgaven, maar vooral om hoe we dit betalen. De lidstaten moeten meer afdragen, wat volgens analisten kan leiden tot belastingverhogingen voor consumenten en bedrijven.
Waar gaat het geld naartoe?
Laten we kijken naar de verdeling. Het grootste deel, namelijk €1.062 miljard, gaat naar economische en sociale cohesie, landbouw en veiligheid. Binnen deze post zit onder andere €295 miljard voor inkomenssteun aan boeren en vissers. Daarnaast krijgt steun aan achtergestelde regio’s een flinke portie: €452 miljard. Denk hierbij aan gebieden die economisch of sociaal achterlopen.
Voor veiligheid en grensbescherming is €34 miljard vrijgemaakt. De Frontex, de Europese grens- en kustwacht, ontvangt bijna €12 miljard daarvan. Europol, het Europees bureau voor politiële samenwerking, krijgt ruim €3 miljard. Dit toont aan dat veiligheid prioriteit heeft, zeker gezien de huidige geopolitieke spanningen.
Innovatie en concurrentievermogen
Om Europa concurrerend te houden tegen de VS en China, zet de Commissie in op innovatie. Er wordt €589 miljard gereserveerd voor concurrentiekracht. Een highlight is Horizon Europe, het onderzoeksprogramma. Het budget verdubbelt naar €175 miljard. Dat is een signaal dat onderzoek en technologie centraal staan in de strategie van Brussel.
Ook defensie en ruimtevaart krijgen aandacht met €130 miljard. Biologische landbouw krijgt een specifieke post van €22 miljard. Het Erasmus+-programma blijft gefinancierd, hoewel het exacte bedrag in dit fragment niet wordt gespecificeerd. Jongeren kunnen dus blijven reizen en studeren door heel Europa.
Global Europe: geld voor buiten de grenzen
Een nieuw fonds, "Global Europe", krijgt €215 miljard voor het buitenlands beleid. Hieronder vallen hulp aan kandidaat-lidstaten (€42 miljard) en samenwerking met partnerlanden in Afrika, Azië en het Midden-Oosten (tussen de €16 en €59 miljard). Dit benadrukt dat de EU haar invloed wereldwijd wil uitbreiden, niet alleen binnen haar eigen muren.
Hoe betalen we dit? Nieuwe eigen middelen
Het meest controversiële onderdeel: de financiering. De Commissie stelt vijf nieuwe inkomstenbronnen voor om jaarlijks €58,5 miljard extra op te halen. Dit zou de druk op de nationale schatkist moeten verlichten, maar het introduceert complexe nieuwe heffingen:
- Uitbreiding van het emissiehandelssysteem (ETS).
- Heffing op geïmporteerde goederen (CO2-grensheffing).
- Heffing op niet-ingezameld elektronisch afval.
- Een Europese accijns op tabak.
- Een heffing voor bedrijven met een jaaromzet boven de €100 miljard.
Deze "nieuwe eigen middelen" zijn volgens de Eerste Kamer vooral een kwestie van verdeelsleutel. Wie betaalt er nu, en wie later? Voor Nederland, dat momenteel ruim 1% van de nationale welvaart bijdraagt, is dit een cruciale vraag. De huidige begroting loopt tot 2027. Vanaf 2028 geldt het nieuwe systeem. We hebben twee jaar de tijd om te onderhandelen.
Frequently Asked Questions
Wat betekent deze begroting voor de Nederlandse belastingbetaler?
De directe impact hangt af van de onderhandelingen over de nieuwe eigen middelen. Als de nieuwe heffingen (zoals op CO2 en tabak) slagen, kan de directe bijdrage van Nederland via het BNI dalen. Echter, als de totale last stijgt naar 1,6% van het BBP, voelt dit mogelijk als een indirecte belastingverhoging via hogere prijzen voor importgoederen of energie.
Wanneer gaat de nieuwe begroting van start?
De nieuwe meerjarige begroting is bedoeld voor de periode 2028 tot en met 2034. De huidige begroting loopt tot eind 2027. De komende twee jaar worden besteed aan intensieve onderhandelingen tussen de lidstaten, het Europees Parlement en de Raad om tot een definitief akkoord te komen.
Wat is het Global Europe-fonds?
Global Europe is een nieuw fonds met een budget van €215 miljard voor het extern beleid van de EU. Het finantiert ontwikkelingssamenwerking, hulp aan kandidaat-lidstaten en diplomatieke initiatieven in regio's zoals Afrika, Azië en het Midden-Oosten. Het doel is om de strategische autonomie en invloed van Europa wereldwijd te versterken.
Hoeveel gaat er naar onderzoek en innovatie?
Voor concurrentiekracht en innovatie is in totaal €589 miljard gereserveerd. Het programma Horizon Europe ontvangt hieruit €175 miljard, wat een verdubbeling is ten opzichte van de vorige periode. Dit geld is bedoeld om Europese wetenschap en technologie op topniveau te houden in de globale concurrentiestrijd.
